De scherptediepte, de ultieme troef van een fotograaf.

 

De scherptediepte slaat op het scherptegebied van je opname. Door die goed te gebruiken, kun je een foto radicaal veranderen. Fotografen en videomakers kunnen met dit magnifieke hulpmiddel buitengewone beelden maken die er anders maar gewoontjes hadden uitgezien.

 

Een onderwerp accentueren met een minimale scherptediepte waardoor het geïsoleerd in beeld wordt gebracht, of het juist doen verdrinken in details dankzij een groot scherptegebied - laat je fantasie de vrije loop en neem foto’s die exact de emotie weergeven die jij wilt uitdrukken.  

 

Iedere fotograaf of videomaker kan met de scherptediepte werken, je moet alleen enkele basisregels kennen die we hieronder zullen uitleggen.

 

© Pascal Jadin 

 

 

Drie factoren hebben invloed op de scherptediepte: 

 

  • De gebruikte brandpuntafstand: hoe langer de brandpuntafstand, hoe kleiner de scherptediepte (een groothoeklens heeft een groter scherptegebied dan een telelens). De brandpuntafstand die je voor een bepaald beeld gebruikt, hangt af van het sensorformaat van je camera (grotere sensor, langere brandpuntafstand). Houd daarom in het achterhoofd dat je met een full-framecamera kunt werken aan de scherptediepte omdat de scherptegebieden kleiner zijn dan die van een APSC-sensor of een Four Thirds-sensor. Compacte camera’s of smartphones hebben een kleine sensor die voor een grote scherptediepte zorgen, waardoor je het onderwerp er niet kunt laten uitspringen door het van de voor- en achtergrond te isoleren. 
  • De diafragmaopening (hoe kleiner, hoe groter de scherptediepte) is het gemakkelijkste middel om je scherptegebied te beïnvloeden. Een camera waarmee je de diafragmaopening of de belichting handmatig kunt instellen, is essentieel voor een fotograaf die de scherptediepte van zijn foto wil aanpassen. Een lichtsterk objectief (doorgaans zijn objectieven met een vaste brandpuntafstand de meest lichtsterke) is een absolute must. Een klassieke en niet al te dure 50 mm f/1.8 levert al hele mooie resultaten op.
  • De afstand tot het onderwerp (hoe korter de afstand tot het onderwerp, hoe minder scherptediepte er zal zijn) 

 

  

 © Pascal Jadin

 

 

Om je te helpen dit prachtige middel te gebruiken en je foto’s te perfectioneren, zit er op sommige camera’s een “controleknopje voor de scherptediepte” Als je dat indrukt, zal het diafragma sluiten naar de ingestelde waarde (vb. f11) en wordt het scherpe gebied weergegeven in de zoeker voordat je de foto neemt.

Het lastige aan dit systeem met een spiegelreflexcamera is dat het diafragma dichtgedraaid wordt naar de ingestelde waarde. Het beeld in de zoeker wordt donkerder naarmate de diafragmaopening verder sluit, waardoor het scherptegebied soms moeilijk zichtbaar is. Met systeemcamera’s kun je de scherptediepte controleren zonder dat het beeld in de zoeker verduisterd wordt.

 

 

 © Pascal Jadin

 

 

Er bestaan ook tabellen voor de scherptediepte die heel precies het scherptegebied aangeven op basis van de gebruikte brandpuntafstand, diafragmaopening en scherpstelafstand. De voorkeur gaat echter uit naar het controleknopje voor de scherptediepte omdat dat gemakkelijker te gebruiken is.

 

© Pascal Jadin