Hoe geef je beeldelementen de juiste verhouding tot elkaar en tot het fotokader? Niet eenvoudig, maar deze regeltjes geven je wat meer houvast. 

 

 

Je compositie bepalen, een hele kunst 

 

Er bestaat geen toverformule die elke keer een foto oplevert die “werkt”. Wel is er na vele tientallen jaren een consensus gegroeid over een set van “regels” of “recepten” die een foto met een goede compositie oplevert. Maar wat is “goed”? Heel algemeen: “elementen die binnen het fotokader goed georganiseerd zijn”. Waardevolle compositietips vind je bij hopen. Wij pikken er 5 uit die je houvast geven, als je twijfelt of plots kampt met een gebrek aan inspiratie.

 

(Copyright Pascal Jadin)

 

1. De regel van de “derden”

Eenvoudig gezegd komt deze aanbeveling hierop neer: zet je hoofdonderwerp niet pal in het midden van je foto. Het trucje bestaat erin dat je het beeldkader in 9 gelijke rechthoeken opdeelt, van elkaar gescheiden door 2 verticale en 2 horizontale lijnen. Je krijgt een aantrekkelijke beeldcompositie als de belangrijkste elementen van het tafereel langs deze lijnen lopen of zich op de kruispunten ervan bevinden. Zo geef je aan in welke richting de toeschouwer moet kijken en geef je het onderwerp meer nadruk. Veel toestellen bieden de mogelijkheid om dit compositieraster op het schermpje of in de zoeker weer te geven.

 

(Copyright Pascal Jadin)

 

 2. Beeldvullend werken

Als je hoofdonderwerp wordt overwoekerd door allerlei onbenullige details die de aandacht afleiden, dan gaat je compositie de mist in. Je vermijdt dit door het beeldkader sober, maar weloverwogen op te vullen en je uitsluitend te concentreren op je onderwerp. Zoom in portretmodus bijvoorbeeld voldoende in. Ook de scherptediepte speelt een belangrijke rol. Een kleine scherptediepte isoleert het onderwerp, maakt het los van zijn omgeving, met een scherpe voorgrond en een wazige achtergrond (bokeh-effect). Omgekeerd plaatst een grote scherptediepte het onderwerp in zijn context. Een kwestie van voorkeur.

 

(Copyright Pascal Jadin)

 

3. Symmetrie, lijnen, patronen en texturen 

Fotografie is schrijven met licht en de letters van het fotoalfabet zijn patronen, opgebouwd uit lijnen, symmetrieën en reliëf. Als je goed kijkt, zie je ze overal, klaar om je compositie te ondersteunen. Van architectuur tot kleding, voorwerpen die zich herhalen, lijnen op de weg, de voren in een akker, … Een formele symmetrie van elementen zuigt blikken aan als een magneet. Ook in de lichtweerkaatsing op een watervlak, in spiegelende ruiten of het spel van slagschaduwen zit symmetrie. Soms loont het om een al te strakke symmetrie te … doorbreken. Een afwijking die verstoort, kan voor extra dynamiek en visuele spanning zorgen. En ten slotte: volg de lijnen! Ze leiden de blik van de kijker naar de focus- en verdwijnpunten van het beeld. Horizontale, verticale, diagonale en gebogen lijnen brengen soms evenwicht in je compositie, soms ook beweging.

 

(Copyright Pascal Jadin)

 

 4. Een omlijsting in je foto

Maak handig gebruik van (bij voorkeur natuurlijke) elementen om je onderwerp in een ‘omlijsting’ te plaatsen: een opening in een muur, een open plek tussen de bladeren, een deur, venster, tunnel, gewelf, spiegel, … De omlijsting dwingt de blik van de spiegel naar het onderwerp en creëert een gevoel van diepte. Maar ook precies het tegenovergestelde is mogelijk: het beeldkader zo weinig mogelijk opvullen. Ook doorgedreven minimalisme kan voor bepaalde effecten zorgen. Verlies in elk geval de voorgrond niet uit het oog en kies weloverwogen je opnameplek en standpunt: hoger dan ooghoogte, tegen de grond, voor- of achteraanzicht, profiel, van dichtbij, van ver, …

 

(Copyright Pascal Jadin)

 

5.Laat de regels voor wat ze zijn

Regels zijn belangrijk: hoe beter je ze kent, hoe gemakkelijker je ze kan overstijgen en relativeren. Fotograferen is vrijheid creëren. Soms twijfel je of weet je niet hoe je een onderwerp het beste benadert. Dan behoeden de basisregels van de compositie je voor een misstap. Maar diezelfde regels omzeilen, er tegenin gaan en vertrouwen op je intuïtie kunnen minstens even sterke creatieve hefbomen zijn. Want als iedereen alleen maar de regels volgt, wordt fotograferen en uniforme en vervelende bezigheid!

 

(Copyright Pascal Jadin)